Digitaal bladeren

Den Bosch of ‘s-Hertogenbosch?
Auteur:

Den Bosch of ‘s-Hertogenbosch?

foto: voorzitter Frans Bolder (l) en secretaris Hans Kok (r)

Genootschap ‘s-Hertogenbosch bestaat 25 jaar
Het Genootschap ter Bevordering van het Gebruik van de Naam ’s-Hertogenbosch werd opgericht in 1993 en viert dit jaar dus het vijfentwintig jarig bestaan. Het is duidelijk dat de leden van genoemd Genootschap kiezen voor de naam ’s-Hertogenbosch en nadrukkelijk niet voor de naam Den Bosch. Maar wat vindt de gemiddelde Bosschenaar daar van? 073Magazine is nieuwsgierig naar het antwoord op deze vraag en wil daarnaast meer weten over het hoe en waarom van het Genootschap. Hans van Kasteren ontmoet daarom onder het genot van een kop koffie voorzitter Frans Bolder en secretaris Hans Kok in het prachtige Bossche (of is het ’s-Hertogenbossche?) Bolwerk Sint-Jan en belt even met de oprichter van Het Genootschap Jan van Kollenburg. Maar hij spreekt dus ook enkele ‘gemiddelde’ Bosschenaren.

Tekst: Hans van Kasteren | fotografie Olaf Smit

Allereerst Jan van Kollenburg, ‘strijder van het eerste uur’ en nog steeds bestuurslid van Het Genootschap: “Ons Genootschap is in principe ontstaan aan de bar van mijn Café Bar Le Duc in de Korenbrugstraat. Daar ontmoette ik beeldend kunstenaar Rudolf Gras begin jaren ’90 van de vorige eeuw met enige regelmaat. Wij deelden ons ongenoegen over de naar onze mening teloorgang van de naam ’s-Hertogenbosch en besloten op 16 november 1993 ons Genootschap op te richten. Rudolf Gras werd de eerste voorzitter en naast mijzelf werd ook toenmalig VVV-directeur Jan Wijtmans bestuurslid”. Huidig voorzitter Frans Bolder vult aan: “In de eerste jaren was Het Genootschap wel een beetje ‘drammerig’. Zo reikte men gele kaarten uit aan gebruikers van de naam ‘Den Bosch’. Zover gaan wij niet meer. Maar wij pleiten wel nadrukkelijk voor het gebruik van ’s-Hertogenbosch als de officiële naam voor onze stad. Weet je, in 1996 heeft ons gemeentebestuur officieel en formeel gekozen voor onze stadsnaam ’s-Hertogenbosch. De ANWB en ook de NS gebruiken daarom ook, en terecht, onze officiële stadsnaam in hun formele uitingen, ook digitaal. Dat is dus ’s-Hertogenbosch en niet Den Bosch”.

“In de eerste jaren was Het Genootschap
wel een beetje ‘drammerig’ ”

En Den Haag dan?
Maarre… hoe zit dat dan in Den Haag, vraag ik me in alle onschuld af, denkend aan het fraaie ’s-Gravenhage. Hans Kok straft me meteen af: “Nee, jongen. Het Haagse gemeentebestuur heeft formeel gekozen voor de stadsnaam Den Haag, en ons stadsbestuur koos dus formeel voor de naam ’s-Hertogenbosch! Komt nog iets bij – Den Bosch is gewoon een heel andere plek! In de buurt van Boxmeer ligt een buurtschap dat ‘Den Bosch’ heet!” Als ik later thuis deze bewering check stuit ik op de naam ‘Op Den Bosch’ als naam voor de buurtschap, maar nader onderzoek geeft Hans Kok gelijk: officiële kaarten geven aan dat die kleine gemeenschap nabij Boxmeer gewoon ‘Den Bosch’ heet.
“Kijk”, zegt voorzitter Frans Bolder vervolgens, “dit is waar het ons om gaat. We gaan niet meer drammen, we gaan geen gele kaarten meer uitreiken. Maar we pleiten wel voor een eenduidig gebruik van de naam van onze stad. En de naam die wij bepleiten klinkt ook veel beter, vinden wij. Ik zeg: als je kiest voor eenduidigheid én voor welluidendheid, dan kies je voor ’s-Hertogenbosch. Dat is de naam van onze stad!”

Wat vindt de Bosschenaar?
Hoog tijd nu om eens te luisteren naar de ‘gemiddelde Bosschenaar’. Een wandeling op de zaterdagmarkt geeft desgevraagd wat meningen. Een bloemlezing:
“Nou je het zegt, ’s-Hertogenbosch klinkt wel wat beter” en “Kom op, man. Ik woon al 45 jaar in Den Bosch hoor. Nie zeiken, gewôôn Den Bosch” of “Mijnheer, waar het om gaat is hoe wij dat voelen. En ik voel me Bosschenaar in ’s-Hertogenbosch. Voilà!”. Dan kom ik rasechte Bosschenaar Frans van Gaal tegen: voormalig gemeenteraadslid, ‘ondernemer in geschiedenis’, auteur van vele boeken en publicaties, ook over de (sociale) geschiedenis van onze stad. Wat vindt hij van deze discussie? “Het betreft hier simpelweg een praktisch ‘probleem’. Als regel zou ik voor willen stellen: schrijftaal ‘s-Hertogenbosch, spreektaal Den Bosch. Volgens mij is dat ook de praktijk. Alleen niet bij het Brabants Dagblad. Zou wel beter en logischer zijn, hoewel ik snap dat in bijvoorbeeld een krantenkop de naam Den Bosch gemakkelijker is. Veel minder letters dan ’s-Hertogenbosch! Nu wordt het te pas en te onpas door elkaar gehaald. Maar eigenlijk vind ik het een non-issue. De stad moet toch wel heel gelukkig en zonder zorgen zijn om zich hier druk over te maken”.
Ok dus, een non-issue zegt Fans van Gaal. Hans Kok en Frans Bolder eensgezind: “Nee, geen non-issue. Maar we willen wel iets toevoegen: naast onze serieuze insteek in deze discussie, waar wij volledig achter staan, is het wellicht nuttig op te merken dat we ook de ludieke kant ervan snappen. En de suggestie van Frans van Gaal: Den Bosch in spreektaal en ’s-Hertogenbosch in schrijf- en officiële taal, nou daar hebben wij niet zoveel moeite mee!”

‘schrijftaal ‘s-Hertogenbosch,
spreektaal Den Bosch’

Wat doet Het Genootschap?
Het Genootschap onderneemt het een en ander om genoemde doelstelling te bewerkstelligen. Voorzitter Frans Bolder: “We schrijven bedrijven aan die zich in ’s-Hertogenbosch gaan vestigen, we hebben een kraam ter bevordering van onze doelstellingen bij Maritiem ’s-Hertogenbosch en bij het Bierfestival op de Parade, we profileren ons bij de Filatelistenbeurs hier in de stad en we geven binnenkort een mooi boekwerkje uit. Met toepasselijke tekeningen van Guus Ong, niet de minste Bosschenaar toch. Ja, alles in eigen beheer. We krijgen geen subsidiegelden! En als onze stad landelijk in de publiciteit komt proberen wij het gebruik van de naam ’s-Hertogenbosch te promoten. Zo was onlangs nog het TV-programma ‘Tijd voor MAX’ een week lang te gast op de Bossche Parade. Wij hebben met succes bij de redactie van dat programma bepleit dat presentator Sybrand Niessen de naam ’s-Hertogenbosch en dus niet Den Bosch noemde”. Secretaris Hans Kok: “Verder hebben we een flink aantal ambassadeurs, niet de minsten uit de brede Bossche samenleving. Zij ondersteunen ons Genootschap van harte en gebruiken zonder uitzondering de naam ’s-Hertogenbosch en dus niet Den Bosch in hun uitingen. Enkele namen, vraag je? OK, daar gaat ie, in willekeurige volgorde: Roderick van de Mortel, Albert Verlinde, Bert Pauli, Antoine Bodar, Jo Timmermans, Peter Claessen, Onno Hoes, Yvonne Moerman. En dat zijn er dus maar acht van de op dit moment zesentwintig!”

Op mijn vraag of Het Genootschap zich gaat opheffen als de doelstellingen zijn bereikt antwoorden voorzitter Bolder en secretaris Kok, met een glimlach en bijpassende knipoog: “Wij denken dat het altijd nuttig zal blijven dat we het gebruik van ’s-Hertogenbosch als stadsnaam bepleiten. Maar mocht het ooit zover komen dat de naam ’s-Hertogenbosch volledig is ingeburgerd in de stedelijke en landelijke samenlevingen, dan gaan we ons richten op het gebruik van de naam ‘Nederland’ in plaats van ‘Holland’ “.

‘Gewone stervelingen
kiezen voor Den Bosch’

Intussen loop ik op de Bossche markt zomaar Eric Alink tegen het lijf. Rasechte Bosschenaar, Neerlandicus, journalist, auteur, stadschroniqueur. Werkt(e) onder (veel) meer voor De Volkskrant en het Brabants Dagblad. Als ik hem naar zijn mening vraag over de naam van onze stad zegt hij: “Ik ben Bosschenaar in hart, nieren en galwegen. Geboren en getogen. Maar als kind vond ik ’s-Hertogenbosch al een te deftige naam. Het is een naam die loskomt van de grond, die zweeft. Wie uit de hoogte wil klinken, kan er zijn voordeel mee doen. Vanouds spraken stadsbestuurders, bisschoppen en rechters over ’s-Hertogenbosch, maar gewone stervelingen zoals ik spreken over Den Bosch. Met Het Genootschap dat zich inzet voor het gebruik van de bespinragde naam ’s-Hertogenbosch heb ik het regelmatig aan de stok. Dat is niet erg, zulke botsinkjes kan de stad hebben. Er is al genoeg gezelligheid, hier in Den Bosch.”

Frans Bolder tot slot over het komende kwart eeuwfeest: “Zoals gezegd, wij krijgen geen gemeentelijke subsidie. Maar dat de gemeente ons een goed hart toedraagt blijkt wel uit het gegeven dat we op onze jubileumdag 16 november in de Oranjegalerij van het Bossche Stadhuis een ontvangst krijgen aangeboden. Noem het maar een soort receptie. We benoemen bij die bijeenkomst bovendien drie nieuwe ambassadeurs”.

0 Reacties uitgeschakeld voor Den Bosch of ‘s-Hertogenbosch? 209 02 november, 2018 Interviews, Nieuws november 2, 2018

Facebook Comments